1. พายุหมุนเขตร้อนเกิดจากอะไร? (จุดกำเนิดพายุ)
- สถานที่เกิด: ต้องเกิดบน “มหาสมุทรในเขตร้อน” ที่มีอุณหภูมิน้ำทะเลสูงกว่า 26.5 องศาเซลเซียส ขึ้นไป เพราะความร้อนจะทำให้น้ำระเหยกลายเป็นไอน้ำลอยตัวขึ้นสูงอย่างรวดเร็ว
- แรงหมุน: พายุจะหมุนได้เพราะแรงจากการหมุนรอบตัวเองของโลก (เรียกว่า แรงคอริออลิส – Coriolis Force)
- ทริคข้อสอบ: พายุใน ซีกโลกเหนือ จะหมุน ทวนเข็มนาฬิกา ส่วนพายุใน ซีกโลกใต้ จะหมุน ตามเข็มนาฬิกา และพายุจะไม่เกิดบริเวณเส้นศูนย์สูตร (0 องศา) เพราะแรงหมุนนี้เป็นศูนย์ครับ
2. การแบ่งประเภทตาม “ความเร็วลม” (ออกสอบบ่อยที่สุด!)
ข้อสอบชอบให้ตัวเลขความเร็วลมมา แล้วถามว่าเป็นพายุประเภทไหน ให้จำเกณฑ์ 3 ระดับนี้ให้แม่นครับ:
| ประเภทพายุ | ความเร็วลมสูงสุดใกล้ศูนย์กลาง | ลักษณะความรุนแรง |
| 1. ดีเปรสชัน (Depression) | ไม่เกิน 61 กม./ชม. | รุนแรงน้อยที่สุด ไม่มีตาพายุที่ชัดเจน ฝนตกปรอยๆ ถึงตกปานกลางต่อเนื่อง |
| 2. โซนร้อน (Tropical Storm) | 62 – 117 กม./ชม. | รุนแรงปานกลาง เริ่มเห็นโครงสร้างพายุชัดเจน เริ่มตั้งชื่อพายุได้ที่ระดับนี้ |
| 3. พายุหมุนรุนแรง (ไต้ฝุ่น/เฮอร์ริเคน) | 118 กม./ชม. ขึ้นไป | รุนแรงที่สุด มี “ตาพายุ” (Eye) อยู่ตรงกลาง สร้างความเสียหายร้ายแรง |
ความลับของ “ตาพายุ” (ข้อสอบชอบหลอก): บริเวณใจกลางพายุหมุนรุนแรงหรือ “ตาพายุ” จะเป็นบริเวณที่ ลมสงบ ท้องฟ้าโปร่ง และไม่มีฝนตก (ในขณะที่รอบๆ ตาพายุที่เป็นกำแพงตาพายุจะมีลมแรงและฝนตกหนักที่สุด) ถ้าข้อสอบบอกว่าตาพายุพัดถล่มแปลว่าฝนตกหนักสุด ให้กาว่า ผิด ทันทีครับ
3. เรียกชื่อต่างกันตาม “สถานที่เกิด” (แต่มันคือพายุชนิดเดียวกัน!)
เมื่อพายุมีความเร็วลมระดับรุนแรงที่สุด (118 กม./ชม. ขึ้นไป) จะมีชื่อเรียกต่างกันไปตามมหาสมุทรที่มันก่อตัวครับ:
- ไต้ฝุ่น (Typhoon): เกิดใน มหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ และทะเลจีนใต้ (พายุส่วนใหญ่ที่พัดเข้าไทยมักมาจากบริเวณนี้)
- เฮอร์ริเคน (Hurricane): เกิดใน มหาสมุทรแอตแลนติก และมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันออก (แถวทวีปอเมริกา)
- ไซโคลน (Cyclone): เกิดใน มหาสมุทรอินเดีย (แถวอ่าวเบงกอล ทะเลอาหรับ) และทะเลแถวออสเตรเลีย
